Czasownik “sein” należy do czasowników nieregularnych i jest jednym z najważniejszych elementów w nauce języka niemieckiego. W tym artykule dowiesz się, jak odmieniać go przez różne czasy oraz jakie pełni funkcje w zdaniach, co pozwoli Ci lepiej zrozumieć strukturę niemieckich wypowiedzi.
Co oznacza czasownik sein?
Niemiecki czasownik "sein" oznacza "być" i używamy go do m.in.:
- Mówienia o stanach i emocjach: Ich bin glücklich (Jestem szczęśliwy)
- Opisywania cech: Na przykład, jakiego koloru coś jest: Meine Schuhe sind lila (Moje buty są fioletowe)
- Określania czasu i dat: Heute ist Montag. (Dziś jest poniedziałek.)
- Mówienia o zawodach i narodowościach: Er ist Arzt. (On jest lekarzem.)
- Określania położenia: Ich bin in Berlin. (Jestem w Berlinie.)
Warto pamiętać: Niemieckiego czasownika "sein" używamy także przy tworzeniu czasu przeszłego Perfekt (z czasownikami określającymi ruch i zmianę stanu). Na przykład: Ich bin nach Hause gegangen.
Odmiana czasownika “sein”
Poniżej zebraliśmy odmianę czasownika "być" w języku niemieckim we wszystkich czasach i trybach, z przykładowymi zdaniami.
Czas teraźniejszy - Präsens
Przejdźmy do najważniejszego czasu - czyli czasu teraźniejszego w języku niemieckim. Pozwala on mówić o wydarzeniach dziejących się tu i teraz. Odmiana czasownika „sein” w tym czasie jest nieregularna i niezbędna w procesie nauki niemieckiego, dlatego koniecznie trzeba zapamiętać jej formy:
Po polsku | Po niemiecku | Przykład | Tłumaczenie |
Ja jestem | Ich bin | Ich bin glücklich | Jestem szczęśliwy. |
Ty jesteś | Du bist | Du bist lieb. | Jesteś miły. |
On/ona/to jest | Er/sie/es ist | Er/sie/es ist hier. | On/ona/ono jest tutaj. |
My jesteśmy | Wir sind | Wir sind Freunde. | Jesteśmy przyjaciółmi. |
Wy jesteście | Ihr seid | Ihr seid lustig. | Jesteście zabawni. |
Oni są | Sie sind | Sie sind Schüler. | Oni są uczniami. |
Czas przeszły prosty - Präteritum (Imperfekt)
W języku niemieckim czas przeszły prosty jest używany do mówienia o wydarzeniach, które miały miejsce w przeszłości i zostały już zakończone. Odmiana czasownika sein w tym czasie wygląda następująco:
Po polsku | Po niemiecku | Przykład | Tłumaczenie |
Ja byłem/byłam | Ich war | Ich war hier. | Byłem/byłam tutaj. |
Ty byłeś/byłaś | Du warst | Du warst da. | Byłaś/byłeś tam. |
On był/ona była/ono było | Er/sie/es war | Er/sie/es war erfolgreich. | On/ona/ono odniósł/a/o sukces. |
My byliśmy/byłyśmy | Wir waren | Wir waren schlau. | Byliśmy sprytni. |
Wy byliście/wy byłyście | Ihr wart | Ihr wart laut. | Byliście głośni/byłyście głośne. |
Oni byli/one były | Sie waren | Sie waren schön. | One były piękne./Oni byli piękni. |
Czas teraźniejszy złożony - Perfekt
Czasu teraźniejszego złożonego używa się do opisywania czynności lub wydarzeń z przeszłości, które mają związek z teraźniejszością.
W języku niemieckim tworzy się go przez użycie czasowników posiłkowych (lub czasowników pomocniczych) "haben" (mieć) lub "sein" (być) w czasie teraźniejszym, po których następuje imiesłów bierny czasownika:
- Ich habe gelacht. (Roześmiałem się)
- Ich bin gegangen. (Wyszedłem)
Skupimy się na odmianie czasownika sein, używanego jako czasownik posiłkowy z czasownikami określającymi ruch lub zmianę stanu. Przykład odmiany „sein” w czasie Perfekt:
Po polsku | Po niemiecku | Przykład | Tłumaczenie |
Byłem/byłam | Ich bin gewesen | Ich bin einkaufen gewesen. | Zrobiłam zakupy. |
Byłeś/byłaś | Du bist gewesen | Du bist krank gewesen. | Byłeś chory. |
On był/ona była/on było | Er/sie/es ist gewesen | Er ist da gewesen. | On tam był. |
My byliśmy/byłyśmy | Wir sind gewesen | Wir waren pleite gewesen. | Byliśmy spłukani. |
Wy byliście | Ihr seid gewesen | Ihr seid nett gewesen. | Byliście mili. |
Oni byli/one były | Sie sind gewesen | Sie sind hier gewesen. | Oni tu byli. |
Czas zaprzeszły - Plusquamperfekt
Czas przeszły złożony używany jest do wyrażania czynności, które miały miejsce przed inną czynnością w przeszłości. Do jego tworzenia używasz odpowiedniej formy czasownika „sein” lub „haben” w czasie przeszłym (Präteritum) oraz imiesłowu biernego (Partizip II) głównego czasownika.
- Ich hatte gelacht. (Śmiałem się)
- Ich war gegangen. (Szedłem)
Plusquamperfekt przenosi Cię w czasie jeszcze dalej niż czas przeszły prosty. Możesz użyć tego czasu, gdy opowiadasz historię i chcesz dodać jakiś szczegół z bardziej odległej przeszłości:
- Ich war gerade dabei, in den Bus zu steigen, als ich merkte, dass ich mein Ticket zu Hause vergessen hatte. (Już miałem wsiąść do autobusu, kiedy zorientowałem się, że zapomniałem biletu z domu.)
W tabeli znajdziesz odmianę "sein" w Plusquamperfekt, z przykładowymi zdaniami:
Po polsku | Po niemiecku | Przykład | Tłumaczenie |
Byłem/byłam | Ich war gewesen | Ich war treu gewesen | Byłem lojalny. |
Byłeś/byłaś | Du warst gewesen | Du warst drüben gewesen | Byłeś tam. |
On był/ona była/on było | Er/sie/es war gewesen | Er/sie/es war laut gewesen | On/ona był/była głośna. |
My byliśmy/byłyśmy | Wir waren gewesen | Wir waren schlau gewesen. | Byliśmy sprytni. |
Wy byliście | Ihr wart gewesen | Ihr wart laut gewesen. | Byliście głośni. |
Oni byli/one były | Sie waren gewesen | Sie waren schön gewesen. | Były piękne. |
Czas przyszły - Futur I
Aby utworzyć czas przyszły, zwany również w języku niemieckim "Futur I", używasz czasownika posiłkowego "werden" (stać się) w czasie teraźniejszym, po którym następuje bezokolicznik czasownika:
- Ich werde lachen. (Będę się śmiał)
- Ich werde gehen. (Pójdę)
Po polsku | Po niemiecku | Przykład | Tłumaczenie |
Będę | Ich werde | Ich werde hier sein. | Będę tutaj. |
Będziesz | Du wirst | Du wirst toll sein. | Będziesz świetny. |
On/ona/ono będzie | Er/sie/es wird | Er/sie/es wird erfolgreich sein. | On/ona/ono odniesie sukces. |
My będziemy | Wir werden | Wir werden schlau sein. | Będziemy mądrzy. |
Wy będziecie | Ihr werdet | Ihr werdet laut sein. | Będziecie głośni. |
Oni/one będą | Sie werden | Sie werden rosa sein. | Będą różowe./Będą różowi. |
Czas przyszły złożony - Futur II
Niemiecki czas przyszły złożony (dokonany) opisuje czas, w którym coś już się wydarzy, czyli jest bardzo daleko w przyszłości.
Aby utworzyć ten czas, potrzebujesz czasownika posiłkowego "werden" (stać się), po którym następuje imiesłów bierny czasownika głównego:
- Ich werde gelacht haben. (Będę się śmiał.)
- Ich werde gegangen sein. (Pójdę.)
Po polsku | Po niemiecku | Przykład | Tłumaczenie |
Będę | Ich werde gewesen sein | Ich werde hier gewesen sein. | Będę tutaj. |
Będziesz | Du wirst gewesen sein | Du wirst toll gewesen sein. | Będziesz świetny. |
On/ona/ono będzie | Er/sie/es wird gewesen sein | Er/sie/es wird erfolgreich gewesen sein. | On/ona/ono odniesie sukces. |
My będziemy | Wir werden gewesen sein | Wir werden schlau gewesen sein. | Będziemy mądrzy. |
Wy będziecie | Ihr werdet gewesen sein | Ihr werdet laut gewesen sein. | Będziecie głośni. |
Oni/one będą | Sie werden gewesen sein | Sie werden rosa gewesen sein. | Będą miały/będą mieli różowy kolor. |
-bucknall-2448525.jpg?auto=webp&format=pjpg&quality=80&)
Tryb łączący - Konjunktiv I
Konjunktiv I jest używany głównie w formalnym piśmie, mowie zależnej i poleceniach pośrednich, na przykład gdy ktoś mówi: "Moja mama mówiła, że jestem bardzo mądry". To właśnie mowa zależna. Nie wiemy, czy to prawda!
Po polsku | Po niemiecku | Przykład | Tłumaczenie |
(Mówią), że jestem | Ich sei | Man sagt, ich sei schlau. | Mówią, że jestem mądry. |
(Mówią), że jesteś | Du seist | Man sagt, du seist leichtgläubig. | Mówią, że jesteś łatwowierny. |
(Mówią), że on/ona jest | Er/sie/es sei | Man sagt, es sei kalt draußen. | Mówią, że na zewnątrz jest zimno. |
(Mówią), że jesteśmy | Wir seien | Man sagt, wir seien freundlich. | Mówią, że jesteśmy przyjaźni. |
(Mówią), że jesteście | Ihr seiet | Man sagt, ihr seiet höflich. | Mówią, że jesteście uprzejmi. |
(Mówią), że są | Sie seien | Man sagt, sie seien Diebe. | Mówią, że są złodziejami. |
Tryb łączący - Konjunktiv II
Konjunktiv II służy do wyrażania hipotetycznych sytuacji, życzeń i uprzejmości, na przykład kiedy myślisz: "Gdybym tylko przeprowadził się do Berlina, to byłbym szczęśliwy". Poniżej znajdziesz odmianę czasownika być po niemiecku w Konjunktiv II:
Po polsku | Po niemiecku | Przykład | Tłumaczenie |
Byłbym/byłabym | Ich wäre | Dann wäre ich glücklich. | Wtedy byłbym szczęśliwy. |
Byłbyś/byłabyś | Du wärst | Dann wärst du neugierig. | Wtedy byłbyś ciekawy. |
On/ona/ono byłby | Er/sie/es wäre | Dann wäre sie dabei. | Wtedy byłaby z nami. |
Bylibyśmy/byłybyśmy | Wir wären | Dann wären wir schlauer. | Wtedy bylibyśmy mądrzejsi. |
Bylibyście/byłybyście | Ihr wäret | Dann wärt ihr Ärzte. | Wtedy bylibyście lekarzami. |
Byliby/byłyby | Sie wären | Dann wären sie Katzen. | Wtedy byłyby kotami. |
Niemiecki tryb rozkazujący - Imperativ
Forma rozkazująca lub "Imperativ" jest używana, aby powiedzieć komuś, co ma zrobić - lub w tym przypadku, jaki ma być. Rozróżnia się tylko liczbę pojedynczą i mnogą.
Liczba | Po polsku | Po niemiecku |
Pojedyncza | Bądź szczęśliwy! | Sei glücklich! |
Bądź miły! | Sei lieb! | |
Bądź sobą! | Sei du selbst! | |
Mnoga | Bądźcie dobrzy! | Seid gut! |
Bądźcie głośni! | Seid laut! | |
Bądźcie sobą! | Seid ihr selbst! |
Sei neugierig!
Jeśli chodzi o naukę języka niemieckiego, moim ulubionym stwierdzeniem jest "bądź ciekawski" (niem. Sei neugierig). Jeśli tylko będziesz ciekaw, nauka stanie się o wiele przyjemniejsza! Ale wróćmy do najważniejszego - teraz odmiana czasownika sein w języku niemieckim nie będzie stanowić dla Ciebie żadnego problemu! A jeżeli chcesz dalej odkrywać język niemiecki, koniecznie sprawdź nasz artykuł dotyczący dni tygodnia i miesięcy po niemiecku.